Invloed hebben op de maatschappij (Mattheus 5:7-16) "Een mens begint pas te leven als hij boven zij eigen beperkte bestaan uitstijgt en oog krijgt voor de belangen van de hele mensheid." Dit is niet een tekst uit de bijbel maar wel een uitspraak van een zeer gekende man. De vraag is : wie is / was hij? Maarten Luther King. Mag ik deze tekst nog eens lezen : "Een mens begint pas te leven als hij boven zij eigen beperkte bestaan uitstijgt en oog krijgt voor de belangen van de hele mensheid." Wanneer beginnen we te leven? Wanneer we uitstijgen boven ons eigen beperkte bestaan en oog krijgen voor de belangen van de hele mensheid. We moeten ons eigen kleine wereldje opzij kunnen zetten en aandacht hebben voor de mensen rondom oms. Uitstijgen betekend hier niet dat wij, laat ons zeggen een dikke nek moeten krijgen, ons beter gaan voelen dan andere mensen, maar we moet ons eigen wereldje achter ons kunnen laten en aandacht geven aan de belangen van de hele mensheid. En als we dat onderwerp, 'belangen van de mensheid', dieper willen gaan uitspitten dan hebben we vandaag nog niet gedaan. We kunnen het kort samen vatten. Ondanks dat er enkele landen zijn waar men luxueus kan leven, zoals België, gaat het niet goed met deze wereld. Denk maar gewoon aan het gevoel dat 11 september 2001 teweeg heeft gebracht. Van de week nog, toen die jongen van vijftien jaar in een appartements blok was ingevlogen, waren we op het werk erover aan het vertellen. Ondanks dat er zoveel in het werk wordt gezet om veiligheid te garanderen lijkt het wel dat de wereld nog nooit zo onveilig geweest is als de dag van vandaag. Verschillende mogelijkheden om een slag toe te brengen zoals op de 11 september werden aangehaald, men moest zelfs nog niet te lang nadenken om de meest mogelijke lugubere aanvallen te bedenken. 11 September was in de lucht, maar wat als er bijvoorbeeld zo een grote olie tanker zou gekaapt worden en deze op volle snelheid in één of andere haven zou gedumpt worden met de nodige explosieven. Havens waar meestal nog andere opslag tanks staan. Of een vliegtuig op één of andere kern centrale? Is het door dit onveiligheids gevoel dat de mensen leven zoals zij denken dat het het beste is, of misschien voor hen het meest aangename is. Kan het ook door dit gevoel zijn dat wij verblind worden om de nood te zien bij onze gebuur, naast ons, in onze omgeving of in een ander land. Ieder mens verlangt naar een betekenis en zingeving een invulling van zijn indentiteit, naar zekerheid, naar een antwoord en naar gemeenschap en het gevoel er bij te horen. Dit onbevredig gevoel is zeker één van de hoofdredenen dat mensen zich aangetrokken voelen naar sektes of andere bewegingen. Maarten Luther King zat ook in de politiek, en misschien was de tijd en waren de omstandigheden wel iets anders, het kwam uiteindelijk op het zelfde neer. Mensen waren met zichzelf bezig. Zorgde ervoor dat zijzelf niets te kort zouden hebben zelfs al was het ten kosten van een ander. Ook hebben wij soms het idee dat wij niets of maar weinig kunnen betekenen in deze maatschappij, omdat wij niet rijk zijn of geen hoge functie bekleden of niet één of andere macht hebben. Jezus leerde zijn discipelen en dus ons ook, wel iets anders, ook zij konden een positieve invloed hebben op de maatschappij waarin ze leefden. Hij zegt zelfs tegen deze gewone mensen dat ze de hele wereld kunnen beïnvloeden. Die invloed wordt niet zozeer bepaald door wat ze hebben of wat ze doen, maar door wie ze zijn. Maarten Luther zegt hier, toont dat je meer bent en laat dat aardse wachten, bekommer u over andere dingen die veel belangrijker zijn. Dat is ook de gedachte bij onze tweede helft van de zaligsprekingen. Weet je nog dat we enkele weken terug de eerste vier behandeld hebben. De eerste vier zaligsprekingen leerden ons vooral welk soort mens wij moeten zijn. De eerste vier gingen over onze relatie met God. We moesten arm van Geest zijn, Wij moesten treuren en zachtmoedig zijn en hongeren en dorsten naar gerechtigheid. De volgende vier die we vandaag zullen bekijken gaan over onze relatie met anderen. 5. Zalig de barmhartigen Is er iemand die mij kan helpen en ons duidelijk kan maken wat barmhartig of barmhartigheid wil zeggen? Natuurlijk heb ik het al eens opgezocht in de woordenboek. Daar staat er : medelijden hebben, gezindheid van medelijden. Eigenlijk ben ik hierover verbaast daar medelijden voor mij eigenlijk een negatieve gedachten naar omhoog brengt. Het komt me zo over als iets dat je moet doen, iets zonder liefde. En ook al is mijn woordenboek een Van Daele, welliswaar een heel oude, ik geloof dat hij dit woord niet goed vertaald. Wanneer je in de Bijbel het woord barmhartigheid opzoekt, dan verschiet je ervan hoe dikwijls barmhartig vermeld wordt. 19 maal barmhartig en 55 maal barmhartigheid. Hebben wij niet een barmhartig God. Dus heb ik de tekst eens opgezocht in Het Boek en daar staat : Gelukkig zijn de mensen met een liefdevol en helpend hart, want zij zullen zelf liefde ontmoeten en hulp ontvangen. Awel ik vind dat zij op deze manier barmhartigheid veel beter omschreven hebben. Een barmhartig persoon is iemand die liefdevol is en helpend. Enerzijds roept Jezus ons hier om barmhartig te zijn voor mensen die in nood verkeren, zoals het slachtoffer in de gelijkenis van de barmhartige samaritaan. We moeten oog hebben voor mensen die honger hebben, ziek zijn, verstoten of éénzaam zijn. Hierin kunnen we praktisch hulp geven, we kunnen op een praktische manier onze liefde en hulp betonen. Anderzijds betekent barmhartigheid toch net nog iets meer. Je weet wel dat het verhaal van de barmhartige samaritaan een graag gedane toneel stukje is. Het slachtoffer wordt dan veelal voorgesteld door een dronkaard, een drug gebruiker of een vreemdeling. Ik heb het zelfs al eens gezien waarin hier de generatie kloof werd ten toon gesteld. Jonge mensen die oudere moeten helpen en vise versa. Als we dan al deze voorstellingen zien, dan zijn we er toch vrij zeker van dat wij hierin nu niet zullen vervallen, wij zullen gelijk wie helpen die in nood is, of niet soms? Maar zoals ik reeds zij, het kan nog een beetje meer en je zult dan zien dat de tekst in vers 7 een heel stuk moeilijker wordt. Stel je voor dat iemand die gelukkig bevrijd is uit een concentratie kamp, zijn 'vijand' zo op de grond ziet liggen als in het verhaal. Om meer actueel te zijn, stel je voor dat we Osama Bin Laden langs de weg zien liggen. Ik weet - het zijn extreme voorbeelden, maar deze maken het wel duidelijk. Zelfs al zouden we iedereen willen helpen waar en hoe het maar kan, maar zou bij ons de gedachten niet leven van - het is zijn verdiende loon. Barmhartig moeten wij ook zijn voor hen die ons verkeerd behandelen, ook al gaat dat regelrecht in, in mijn gevoel van rechtvaardigheid. Barmhartigheid is een Goddelijke eigenschap. Het is een kenmerk van God zelf. Het is niet zo dat wij Gods Barmhartigheid kunnen verdienen, maar als wij anderen vergeven, is dat wel een bewijs dat we zelf ook vergeving van God ontvangen hebben. Als we zien hoeveel God ons vergeven heeft, kunnen we anderen onze barmhartigheid niet weigeren. (Matt. 18:23) Als we de eerste vier zaligsprekingen nog kunnen herinneren dan is het voor ons duidelijk dat we Gods barmhartigheid hard nodig hebben. Onze houding zou dan ook anders moeten zijn van mensen die altijd op zoek zijn naar de fouten van anderen en daarover blijven zagen. Als we barmhartig zijn voor andere, zullen we de barmhartigheid van God steeds beter leren kennen. 6. Zalig de reinen van hart Wanneer we die barmhartigheid van God beseffen, dan zal dit ons helpen om rein van hart te zijn. Het is ook daar waar God zal kijken, hoe ziet ons hart eruit. Wat zit daar binnen allemaal in, je mag je nog zo goed voordoen als je wil, dat heeft geen belang; wat zit daar allemaal in dat hart. Een rein hart hebben dat is belangrijk voor God. Net als een pintje met proper, schoon, helder water, je kan er niets in verbergen. Het betekent dat je puur bent. Hoe meer chocolat er in je chocolat zit hoe meer chocolat dat hij is. Puur! Het betekent dat wij geen maskers dragen en ons voordoen zoals wij zijn. Ook al verlangt de wereld soms van ons dat wij ons anders voordoen dan we werkelijk zijn, het kan niet. We moeten onszelf zijn, zoals God het met ons voor heeft en we mogen onszelf niet anders voordoen dan we zijn. 'Reinen van hart' zijn mensen die volkomen oprecht zijn in hun relaties. Ze zijn helemaal open en hebben niets te verbergen. Kunnen we ons hierin terug vinden? Jezus belooft dat God zich zal laten zien aan deze mensen, dat we ooit eens oog in oog met Hem zullen staan. 7. Zalig de vredestichters Indien wij een rein hart hebben, zodat wij niets te verbergen hebben aan anderen en we onszelf kunnen laten zien zoals we werkelijk zijn - dan zal dit ons helpen om een vredestichter te zijn. Zij zullen kinderen Gods genoemd worden - en is dat niet ons streven. Ik zou vrede op drie niveaus willen zien : innerlijke vrede, vrede tussen mensen en de vrede met God. Innerlijke vrede Als we eerlijk zijn dan gebeurt het wel eens dat de vrede die in ons hart heerst meer op een burgeroorlog lijkt. Of een spelletje van wellens nietes. Wanneer we zo met onszelf in conflict zijn, dan kan het niet anders of dat heeft zijn gevolgen hoe we met anderen omgaan. Evenmin kunnen we dan vrede met God hebben. Vrede tussen de mensen Wij zijn ook geroepen om vrede te stichten tussen mensen onderling. Pas op, dit wil niet zeggen, dat we ons moeten laten doen als 'watjes' en daardoor proberen kost wat kost vrede te bewaren. Soms moeten we ook moeilijke situaties onder ogen zien. Misschien moeten we zelfs confrontaties aangaan om vrede te te stichten. Als kinderen van God, moeten we daar oog voor hebben en er voor zorgen dat er vrede heerst. Vrede met God Jezus zegt dat we "kinderen Gods genoemd worden", als we vrede stichten. We zullen op onze hemelse Vader trekken, want een grotere vredestichter is er niet. En terwijl je dan deze woorden overdenkt, dan denk je aan het oude testament waar enorm veel oorlogen beschreven staan en zelfs aan onze geschiedenis waar er zoveel oorlogen gepleegd zijn in naam van het Christendom. Maar er is een vrede met God die veel verder gaat. Het kruis van Jezus zorgt ervoor dat wij vrede kunnen hebben met de Vader. Dit is een andere oorlog, een oorlog niet van vlees maar wel van bloed. De prijs was hoog. God heeft zijn enig geboren Zoon geofferd omdat wij vrede zouden kunnen hebben met Hem. Het is door deze vrede dat het mogelijk is om innerlijke vrede te hebben, door deze vrede kunnen wij vrede hebben tussen de mensen. Wat zou de wereld er anders uitzien, indien allen vervuld zouden zijn van deze vrede. Het zou ons helpen om boven ons beperkt bestaan te stijgen en oog te krijgen voor de belangen van de hele mensheid, Zoals Maarten Luther King dit wist te zeggen. 8. Zalig de vervolgden om der gerechtigheid wil En dan sluit de volgende zalig spreking schoon aan , zalig de vervolgen om der gerechtigheid wil. Trouwens al de zaligsprekingen sluiten schoon in elkaar. Gaan we ons leven in de schaal leggen voor de belangen van de hele mensheid? Hoe vul je deze belangen in, politiek, economie, hongersnood, armoede, geweld of vul je deze belangen in met de liefde van God die onze mensheid zo nodig heeft. Geloven we echt dat Bush vrede zal brengen in Afghanistan of heeft Afghanistan een God nodig van liefde. We zouden denken dat iemand deze waarheid verspreid, geliefd zou zijn. Maar wij weten dat dit nu éénmaal het tegengestelde is. Jezus heeft ons ook nooit deze utopie beloofd, Hij was trouwens een voorbeeld hiervan. Soms heb ik wel de indruk dat Christenen in moeilijkere omstandigheden, was het hier in het verleden of in die landen waar Godsdienst vrijheid aan banden ligt, een veel grotere bereidheid is om de prijs te betalen voor het volgen van Jezus. Voor ons hier in het westen weten we dat het moeilijk is om zakelijke belangen laten samen te gaan met trouw aan Christus. Maar laat het wel duidelijk zijn, Jezus heeft ons nooit verteld dat we moeten streven om vervolgd te worden, maar Hij zegt wel dat we het als een zegen moeten aanschouwen, als het éénmaal zover is. Epiloog En op deze manier sluit Jezus dan ook de zaligsprekingen met dezelfde belofte alsdat Hij gedaan had bij de eerste : "want hunner is het koninkrijk in de hemelen". Laat mij deze acht kenmerken van een burger in de hemel nogmaals herhalen; 1. we beseffen, dat God ons genadig is 2. we huilen om de staat waarin we ons bevinden 3. we zijn verbroken zodat we kritiek kunnen accepteren 4. we verlangen ernaar om iets in de toekomst te veranderen 5. we kunnen in liefde hulp geven waar het nodig is 6. we hebben niets te verbergen 7. we kunnen andere, ondanks wie ze zijn, vrede brengen 8. we verwachten er niets voor terug Als we het karakter hebben dat Jezus ons hier beschrijft, zullen we ongetwijfeld anders zijn. We zullen God liefhebben met heel ons hart en onze naaste als onszelf. Andere zullen zien dat we nederig, open, eerlijk, ijverig en betrouwbar zijn, dat we niet roddelen maar ernar verlangen anderen op te bouwen en te bemoedigen. Wij zijn het 'zout der aarde'. Vroeger toen er nog geen ijskasten waren gebruikten men zout om het vlees goed te houden. Misschien klinkt het een beetje pretentieus, maar wij Christenen zijn geroepen om de maatschappij te bewaren van verval. Soms hebben we de neiging om ons af te zonderen van deze wereld. We willen als Christenen ons eigen wereldje hebben. Maar als het zout niet overal komt zal het vlees toch nog slecht worden. Ik heb dat al gehad, wanneer ik vlees bakte dat er één plekje was dat veel te zout was en de rest kwam zout te kort. Ook Jezus heeft zijn troon verlaten om onder ons als mensen te wonen. We zijn "het zout der aarde" en dat betekent niet dat we gezellig in onze mooie kleine kerkelijke zoutvaatjes mogen blijven zitten. Aangezien wij het licht van de wereld zijn, moeten wij het ook brengen. We verwijten de maatschappij (het vlees) dat het bedorven is, terwijl wij het zout zijn om het te bewaren. Wij zijn geroepen om zout te zijn in de buurt waar we wonen, op plaatsen waar we onze vrije tijd door brengen, op ons werk, kortom overal waar we zijn. We zijn begonnen met een citaat van Martin Luther King. En graag wil ik ook eindigen met een gedeelte voor te lezen uit één van zijn preken waarin de zaligsprekingen samengevat worden zoals we in het voorgaande geleerd hebben. "Ik denk dat we zo nu en dan allemaal wel eens nadenken over de dag waarop we het slachtoffer zullen zijn van het gemeenschappelijk kenmerk van ons leven - datgene wat we de dood noemen. We denken er allemaal over na. En zo nu en dan denk ik aan mijn eigen dood en aan mijn eigen begrafenis. Ik denk er niet op een ziekelijke manier over na. Zo nu en dan vraag ik mezelf af : 'wat zou ik willen dat er gezegd werd?' En ik geef het vanmorgen aan u door. Als er iemand van u aanwezig is als mijn dag gekomen is, moet u ervoor zorgen dat het geen lange begrafenis wordt. Als u iemand gevonden hebt die de grafrede wil uitspreken, moet u zeggen dat hij hem niet te lang mag maken. Zo nu en dan vraag ik me af wat er gezegd zou moeten worden. Zeg maar dat ze het niet mogen hebben over de Nobelprijs voor de Vrede die ik ooit gewonnen heb ; dat is niet belangrijk. Zeg maar dat ze het niet mogen hebben over de drie- of vierhonderd andere prijzen die ik gewonnen heb ; dat is niet belangrijk. Zeg maar dat ze niet mogen vertellen op welke scholen ik heb gezeten. Ik zou willen dat iemand die dag van Maarten Luther King zou zeggen dat hij geprobeerd heeft zijn leven in te zetten voor anderen. Ik zou willen dat iemand op die dag van Martin Luther King zegt dat hij geprobeerd heeft iemand lief te hebben. Ik wil dat u op die dag zegt dat ik geprobeerd heb op een goede manier om te gaan met het oorlogsvraagstuk. Ik wil dat u op die dag kunt zeggen dat ik geprobeerd heb de hongerigen eten te geven. En ik wil dat u op die dag kunt zeggen dat ik tijdens mijn leven geprobeerd heb kleren te geven aan wie naakt waren. Ik wil dat u op die dag zult zeggen dat ik tijdens mijn leven geprobeerd heb gevangenen op te zoeken. Ik wil dat u zegt dat ik geprobeerd heb om de mensheid te dienen en lief te hebben. Ja, als u wilt zeggen dat ik een tambour-maître was. Zeg dat ik een tambour-maître voor de vrede was ; ik was een tambour-maître voor gerechtigheid. En alle andere oppervlakkige dingen doen er niet toe. Ik zal geen geld hebben om achter te laten. Ik zal geen mooie luxueuze dingen hebben om achter te laten. Ik wil alleen een toegewijd leven achterlaten. Dat is alles wat ik wil zeggen... als ik iemand in het voorbijgaan kan helpen, als ik iemand kan opvrolijken met een woord of een lied, als ik iemand erop kan wijzen dat hij op verkeerde weg zit, dan zal mijn leven niet tevergeefs zijn. Als ik mijn plicht als christen kan doen, als ik verlossing kan brengen aan een overspannen wereld, als ik de boodschap kan verspreiden zoals de Meester dat geleerd heeft, dan zal mijn leven niet tevergeefs zijn." Amen.

Terug naar ONTMOETING inhoud 1/2002