|
Waarom moest Jezus sterven ?
De Lente zit in de lucht! Vorige dinsdag
is dit jaargetijde - waar velen van ons waarschijnlijk
wel naar uitgekeken hebben - officieel begonnen.
En die dag kon je de eerste beweging van
de “Vier Jaargetijden” van Vivaldi dan ook
meerdere keren op de radio horen. En om die
intrede van de Lente nog wat meer kracht
bij te zetten hebben we deze nacht onze uurwerken
ook nog één uur vooruit gezet en is de “Zomertijd”
ingegaan.
Het eerste grote feest dat we als christenen
samen mogen vieren, aan het begin van
die
Lente, is het Paasfeest. De datum van
dit feest werd immers vastgesteld
op “de eerste zondag na de eerste volle
maan
van de Lente. Dit jaar moeten we wachten
tot half april eer het zover is; daarom
spreken
we dan van een “late Pasen”.
Pasen is niet een groot feest voor
ons; de
herdenking van Jezus verrijzenis is
het grootste
feest voor een gelovige. Jezus opstanding
staat immers centraal in ons geloof.
Sterker
nog: zonder die opstanding van Jezus
zou
het christelijk geloof totaal geen
zin hebben.
Zonder die opstanding van Jezus waren
wij
“de meest beklagenswaardigen van alle
mensen”.
Maar eer we aan het opstandingsfeest
van
de Heer Jezus toe zijn, gaan we door
de lijdensweken.
Daar stonden we ook de vorige zondag
reeds
bij stil. We kunnen niet praten over
de verrijzenis
van Jezus zonder dat we ook spreken
over
zijn lijden en dood. De weg naar het
“lege
graf” van de paasmorgen gaat immers
langs het kruis van “goede vrijdag”.
We kunnen niet blij zijn over Jezus
overwinning
zonder eerst bedroefd te worden over
zijn
lijden en sterven.
Dat is de diepe zin van de “lijdensweken”,
en dan bijzonder van die laatste week
vóór
het paasfeest, die we de “goede week”
zijn
gaan noemen.
Het is een periode die ons aan het
denken
moet zetten; een tijd van bezinning,
waarin
we ons, als volgelingen van Jezus,
vragen
moeten stellen. Vragen over het waarom
van
dit lijden en van die dood van onze
Heer.
Wanneer we deze weken aan ons laten
voorbijgaan,
wanneer we ze beleven als alle andere
weken
in het jaar, dan geeft dit toch wel
blijk
van een onvoorstelbare onverschilligheid
in betrekking tot iets dat ons diep
in het
binnenste binnenste van onze ziel zou
moeten
raken.
“Waarom moest Jezus sterven ?” Dat
is de
vraag waar we deze morgen even samen
willen
over nadenken. “Waarom moest Jezus
sterven”.
En waarom moest het op zulke wrede
en dramatisch
manier gebeuren.
Waarom moest Jezus sterven ? Het antwoord
op deze vraag zal natuurlijk in sterke
mate
afhangen van het standpunt dat we innemen.
We kunnen deze vraag beantwoorden vanuit
de visie van de Joodse leiders. En
dan zou
het antwoord kunnen zijn: “Omdat Jezus
ons
gezag ondermijnde. Bij alles wat wij
leerden
en deden plaatste Hij vraagtekens.
Bovendien
liet deze man geen gelegenheid voorbijgaan
om ons als geestelijke leiders van
Gods volk
in diskrediet te brengen”.
Die Jezus van Nazareth deinsde er zelfs
niet
voor terug om ons - dé kenners van
Gods woord
- belachelijk te maken; om ons te beschuldigen
van “schijn-religie”. Hij waagde het
zelfs
om ons de meest beledigende scheldwoorden
naar het hoofd te slingeren: witgekalkte
graven! Stel je voor. Daarom hadden
wij geen
alternatief: deze man moest verdwijnen
voordat
wij de greep op de mensen volkomen
kwijt
waren.”
Waarom moest Jezus sterven ? We kunnen
deze
vraag beantwoorden vanuit het standpunt
van
de Romeinse bezetter, die uiteindelijk
het
doodvonnis over Jezus moest uitspreken.
De
Joden hadden - voor hun “godsdienstige
aangelegenheden”
- wel een eigen rechtbank, maar zij
hadden
niet de bevoegdheid de doodstraf over
iemand
uit te spreken.
Waarom moest Jezus sterven ? Dat was
de vraag
waarmee Pilatus dan ook geconfronteerd
werd.
En hij was misschien de kwaadste nog
niet.
Hij zei openlijk dat er volgens hem
geen
“strafbare feiten” bewezen waren. En
toen
hij merkte dat het de Joden menens
was, probeerde
hij zelfs nog om met een list om Jezus
uit
hun klauwen te bevrijden: “Moet ik,
ter gelegenheid
van het Pascha, Hem vrijlaten of Barabas
?”.
Hij had niet verwacht dat de haat tegen
Jezus
zo diep zat... Waarom moest Jezus dan
sterven? Omdat het beter was één man
op te
offeren
dan een heel volk in het harnas te
jagen.
Omdat Hij onrust bracht. Omdat Hij
de “gevestigde
orde” verstoorde.
Waarom moest Jezus sterven ? We kunnen
die
vraag ook stellen als gelovige, bijna
tweeduizend
jaar na de feiten. En zelfs vanuit
dat standpunt
kunnen we nog tot heel verschillende
antwoorden
komen.
We kunnen ons er met een standaardantwoord
van afmaken: “Jezus moest sterven omdat
God
het zo gewild had. Jezus dood aan het
kruis
maakte onderdeel uit van Gods Heilsplan.
God had het zo beschikt en zo gebeurde
het
dus”. Maar zo’n uitspraak roept bij
vele,
nuchter denkende mensen, misschien
nog meer
vragen op dan ze beantwoordt.
Moest Jezus, die dan toch zélf de Zoon
van God
was, dan werkelijk sterven ? En moest
het
dan op zo’n onvoorstelbaar wrede en
afgrijselijke
manier gebeuren.
Er zijn in de loop van de geschiedenis
gelovigen
geweest die daar aan begonnen te twijfelen
en die dan andere verklaringen zijn
gaan
zoeken. Mensen die wél gelovig waren
en die
wél in de Bijbel lazen maar die niet
konden
aannemen dat Jezus dood werkelijk door
God
gepland was.
Een van de bekendste theologen die
andere
verklaringen zocht was de bekende dokter
Albert Schweitzer. Een man die vooral
bekend
werd als arts, omwille van zijn werk
onder
de melaatsen in Afrika. Hij trachtte
te bewijzen
dat Jezus naar Jeruzalem trok om God
als
het ware tot handelen te dwingen. Jezus
zou
er van overtuigd zijn geweest dat de
Vader
op het juiste moment op een dramatische
wijze
zou ingrijpen en Hem zou beschermen.
God
greep echter niet in en Jezus werd,
tegen zijn eigen verwachtingen in,
terechtgesteld.
Weer andere zien in Jezus triomfantelijke
intocht in Jeruzalem het bewijs dat
Jezus
gewoon van plan was, nadat Hij gedurende
drie jaar de mensen in de uithoeken
van het
land zijn boodschap had gebracht, nu
ook
de hoofdstad zelf aan zijn voeten te
leggen.
Jezus zou echter de macht en de invloed
van
de gevestigde geestelijke leiders schromelijk
onderschat hebben. Jezus kruisdood
zou dan
in feite een “misrekening” zijn geweest.
We kunnen het uiteraard niet eens zijn
met
deze verklaringen. Maar ik wil de mensen
die ze hebben bedacht ook niet zonder
meer
veroordelen. Want wanneer we niet ernstig
naar een Bijbels antwoord op onze vraag
zoeken, dan lopen
we inderdaad het risico dat we een
“beredeneerd”
antwoord gaan bedenken. En precies
daarom
is het goed dat we in deze lijdensweken
opnieuw
in Gods woord gaan lezen om te ontdekken
wat de Bijbel zelf ons over Jezus sterven
te zeggen heeft.
Jezus heeft zich helemaal niet “laten
verrassen”
door de houding van de Joodse leiders;
Jezus
leefde bij zijn intocht in Jeruzalem
helemaal
niet met de illusie dat zijn triomftocht
nu pas goed begonnen was en dat binnen
de
kortste keren heel het volk als één
blok
achter Hem zou staan.
Jezus kende de profetieën door en door
en
wist heel goed op wie ze betrekking
hadden.
Dat hebben we in onze schriftlezing
van deze
morgen kunnen lezen, toen we die woorden
van Jezus uit Lucas 18, vers 31, opnieuw
hoorden:
“Zie, wij gaan op naar Jeruzalem, en al wat
door de profeten geschreven is, zal
aan de
Zoon des mensen volbracht worden. Want
Hij
zal overgeleverd worden aan de heidenen
en
bespot en gesmaad en bespuwd worden,
en zij
zullen Hem geselen en doden, en ten
derden
dage zal Hij opstaan.”
Heel duidelijk voor ons, na de feiten.
Totale
verwarring en onbegrip bij de discipelen:
zij begrepen niets van deze dingen,
deze
woorden bleven hen duister, ze begrepen
helemaal
niet waarover er gesproken werd.
En zelfs wanneer ze Jezus woorden wél
begrepen
hadden, ze zouden zeker geen antwoord
hebben
kunnen geven op de vraag waarom hun
Meester
dan wel moest sterven...
Maar we mogen dus in geen geval de
fout maken
te gaan beweren dat Jezus lijden en
sterven
voor Hem totaal onverwacht is gekomen.
Welke antwoorden geeft de Bijbel ons
dan
wél op de vraag naar de reden van Jezus
dood
? We vinden antwoorden die verspreid
staan
op heel veel verschillende plaatsen
in Gods
woord. Omdat het deze morgen geen bijbelstudie
is, willen we ons beperken tot enkele
van
de meest markante schriftgedeelten.
Misschien
vormen zij een aansporing om zelf thuis
verder
te zoeken.
Een eerste Bijbels antwoord is, dat
Jezus
stierf om het kwade te overwinnen.
Jezus
dood was de overwinning op het kwade.
Heel
Jezus leven en bediening vormde één
strijd
tegen de macht van het kwaad. Bij zijn
verzoeking
in de woestijn stond Hij oog in oog
met Gods
vijand. Veel van zijn wonderen hadden
tot
doel mensen uit de greep van het kwade
te
verlossen.
En Jezus heeft deze visie zélf onder
woorden
gebracht. We kunnen zijn eigen woorden
daarover
lezen in Johannes 12, vers 31. Bij
één van
de aankondigingen van zijn lijden zei
Jezus
hier:
“Nu gaat er een oordeel over deze wereld;
nu zal de overste dezer wereld buiten
geworpen
worden; en als Ik van de aarde verhoogd
ben,
zal Ik allen tot Mij trekken.”
Jezus stierf dus om het kwade te overwinnen.
Zijn dood was de ultieme overwinning
op “de
overste van deze wereld”, op de Satan.
We kunnen wel moeite hebben met deze
stelling;
wanneer we rondom ons kijken zullen
we misschien
zeggen: “Ik merk er toch maar weinig
van
dat het kwade overwonnen is. Ik vind
dat
er nog enorm veel kwaad in deze wereld
leeft.
Het lijkt zelfs vaak alsof het kwade
meer
en meer de overhand krijgt en uiteindelijk
zal overheersen. Waar sta je dan met
de bewering
dat Jezus door zijn dood het kwade
zou overwonnen
hebben”.
Een Frans theoloog, Oscar Cullmann,
heeft
hierop eens een goed antwoord geformuleerd.
In elke oorlog - zei hij - is er een
beslissende slag die de overwinning inluidt. Die slag betekent
echter nog niet dat de oorlog ook al
daadwerkelijk
afgelopen is. Maar door die slag is
de overwinning
wél behaald.
Alle militaire strategen zijn het erover
eens dat tijdens de laatste wereldoorlog
de landing in Normandië de beslissende
slag
was; op die bewuste dag werd de overwinning
behaald. Het zou echter nog een lange
tijd
duren eer de strijd ook werkelijk was
afgelopen.
Zo heeft ook Jezus dood de eindoverwinning
over het kwade ingeluid; het betekent
echter
niet dat de strijd voorbij is. Het
betekent
dat de vijand het ons nog flink moeilijk
kan en zal maken. Maar hij heeft geen
schijn
van kans meer.
Een tweede reden waarom Jezus moest
sterven
was omdat Hij door zijn dood Gods onvoorstelbare
liefde voor deze wereld wilde tonen.
Jezus
dood was het ultieme bewijs van Gods
liefde.
Dat lezen we in Romeinen 5:8
“God echter bewijst zijn liefde jegens ons,
doordat Christus, toen wij nog zondaren
waren,
voor ons gestorven is”.
Jezus zelf heeft het ook in die zin
verwoord:
“Wie heeft een grotere liefde, dan
Hij die
zijn leven geeft voor zijn vrienden”.
Daar
hebben we geen antwoord op. Zijn leven
opofferen
voor een ander is de grootste blijk
van liefde
die we menselijkerwijze kunnen bedenken.
Er lopen misschien heel veel mensen
rond
die het wel eens ooit hebben gezegd:
“Ik
zou zelfs voor je willen sterven”.
Er zijn
er heel wat minder die het ook werkelijk
gedaan hebben.
En zelfs wanneer er mensen zijn geweest
die
hun leven voor anderen opofferden,
dat was
het nog voor verwanten, voor mensen
die hun
dierbaar waren.
Gods Zoon wilde sterven voor zondaren. Hij wilde zijn leven offeren voor mensen
die zich van Hem afgekeerd hadden.
En tegelijkertijd daagt Hij ons uit
om aan
zijn lijden deel te hebben, om Zijn
voorbeeld
te volgen. In de eerste brief van Petrus,
2:21 schrijft de apostel aan de christenen
- die op dat moment hevig vervolgd
worden:
“Want hiertoe zijt gij geroepen, daar ook
Christus voor u geleden heeft en u
een voorbeeld
heeft nagelaten, opdat ge in zijn voetstappen zoudt treden.”
Dat was een tweede reden waartoe Jezus
moest
sterven: om ons het voorbeeld van Gods
liefde
te tonen.
Een andere reden voor Jezus sterven
die de
Bijbel ons geeft, is dat Jezus stierf
als
zoenoffer voor onze zonden. In het
Oude Testament
lezen we heel veel over de “offercultuur”
van Gods volk. Hoe men door het brengen
van
offers trachtte de zonden van het volk
te
verzoenen. Maar men besefte maar al
te goed
dat deze offers geen blijvende uitwerking
hadden. Ze moesten telkens worden hernieuwd
om nieuwe zonden te verzoenen.
Jezus dood was het “finale” zoenoffer;
het
enige offer dat niet enkel de zonde
“verzoende”,
maar een offer dat de zonde weg nam.
Johannes
de Doper profeteerde daarvan, toen
Jezus
naar hem toe kwam. In het evangelie
van Johannes,
hoofdstuk 1, vers 29 lezen we:
“De volgende dag zag hij Jezus tot zich komen
en zeide: Zie het lam Gods, dat de
zonde
der wereld wegneemt”.
Jezus moest sterven om onze zonden
weg te
nemen. Niemand anders was daartoe in
staat;
niemand kon dat finale offer in Zijn
plaats
brengen...
Nog een andere reden waarom Jezus moest
sterven,
heeft heel wat te maken met de vorige:
Jezus
stierf om ons vrij te maken. Door de
zonde
waren wij in slavernij; om ons vrij
te kopen
diende een losprijs te worden betaald.
Wanneer iemand “slaaf” was en een ander
wilde
hem vrijkopen, dan moest aan de eigenaar
van die slaaf een “losprijs” worden
betaald.
Ook dat is een beeld dat Jezus ook
zelf gebruikt
heeft met betrekking tot zijn dood;
we lezen
het in Marcus 10:45
“Want ook de Zoon des mensen is niet gekomen
om Zich te laten dienen, maar om te
dienen
en zijn leven te geven als losprijs
voor
velen.”
Waarom moest Jezus sterven ? Dat is
de vraag
waar we in deze lijdenstijd opnieuw
mee geconfronteerd
worden. We hebben aan het begin van
deze
overdenking gezien dat we daarvoor
heel wat
menselijke verklaringen kunnen trachten
te
bedenken.
Maar alle menselijke verklaringen hebben
één ding gemeen: ze geven geen écht
bevredigend
antwoord.
Willen we het waarom van Jezus dood
begrijpen,
dat moeten we het antwoord in de Bijbel
gaan
zoeken. En dan moeten we daar in de
eerste
plaats lezen wat Jezus zélf over zijn
dood
heeft verklaard.
Enkel dan komen we tot sluitende antwoorden.
Antwoorden die we kunnen samenvatten
in één
enkel zinnetje: “Jezus stierf in onze
plaats”.
Een zinnetje dat we zo dikwijls herhaald
hebben wanneer we samen avondmaal vierden:
Jezus stierf ook voor U.
Amen.
|
